Als een fabrikant "10x zoom" op de doos zet, is dat bijna altijd digitaal bijsnijden met wat software-trucs erbovenop. Echte optische zoom, waarbij glazen lenzen daadwerkelijk bewegen zoals in een spiegelreflexcamera, zat tot voor kort nergens in een telefoon. De Xiaomi 17 Ultra breekt met dat patroon. Deze telefoon heeft een telelens met drie bewegende lenzengroepen die fysiek verschuiven, precies zoals bij een losse camera met zoomobjectief.
Wat deze telelens anders maakt
De meeste telefoons met "zoomlens" hebben eigenlijk twee of drie vaste brandpunten. Je telefoon schakelt tussen een groothoek-, een tele- en soms een periscooplens, en vult de tussenliggende stappen digitaal aan. Mooi voor marketing, minder mooi voor de scherpte van je foto's.
Bij de 17 Ultra werkt het anders. Drie lenzengroepen bewegen mechanisch ten opzichte van elkaar, waardoor de telefoon een echt variabel brandpunt heeft van 75 tot 100mm. Daarna neemt digitale verwerking het over, maar het startpunt is voor het eerst optisch in plaats van puur softwarematig. Xiaomi bouwde de lens samen met Leica, en het resultaat is de eerste telefoon met Leica APO-certificering, een keurmerk dat normaal alleen op professionele cameralenzen staat.
De specificaties in gewone taal
Onder de motorkap zit een sensor van 200 megapixel op 1/1.4 inch, flink groter dan wat je in de meeste telefooncamera's vindt. Samen met de bewegende lens levert dat een opticaal bereik tot 400mm op, met een maximale zoomfactor van ongeveer 17,2x zonder dat de scherpte instort zoals bij puur digitale zoom. De lensconstructie bestaat uit een combinatie van één glazen en zes plastic elementen, met een nieuw type precisieglas dat lichtvlekken en lensflare moet tegengaan. Beeldstabilisatie zit er ook in, en de lens kan tot op 30 centimeter scherpstellen, genoeg voor macro-achtige close-ups van bijvoorbeeld een horloge of sieraad.
Het diafragma varieert tussen f/2.4 en f/3.0, afhankelijk van hoever je ingezoomd bent. Dat is precies hoe het bij een echte cameralens werkt en de reden waarom dit zo'n ongebruikelijke stap is voor een telefoon: fabrikanten kiezen meestal voor vaste aperture omdat bewegende onderdelen duurder en kwetsbaarder zijn.
Ter vergelijking: bij de meeste concurrenten zit de telelens vast op één brandpunt, meestal rond de 65 tot 120mm, met daarna alleen digitale verwerking tot aan de genoemde "10x" of "20x zoom" op de verpakking. Bij de 17 Ultra schuift het optische bereik dus mee, waardoor je op elk punt tussen 75 en 100mm nog echte optische kwaliteit krijgt in plaats van een interpolatie tussen twee vaste punten.
Hoe het presteert in de praktijk
Reviewers die het toestel in handen hebben gehad, zijn vooral onder de indruk van de overgang tussen de brandpunten. Waar je bij andere telefoons een zichtbare sprong in kwaliteit ziet zodra je van de ene naar de andere lens schakelt, loopt dat bij de 17 Ultra geleidelijker. Portretten op 85mm, het klassieke brandpunt voor portretfotografie, zien er daardoor merkbaar natuurlijker uit dan de "geperste" portretten die je van veel andere telefoons kent.
Belangrijk is wel dat dit geen vervanging is voor een volwaardige camera met wisselobjectieven. De sensor is nog steeds klein vergeleken met een systeemcamera, en bij weinig licht blijft ruisonderdrukking nodig. Maar voor de categorie telefooncamera's is het een duidelijke sprong vooruit, niet een marketingtruc met een nieuw getal op de doos.
Ook het gewicht van de constructie is opvallend. Een mechanisme met drie bewegende lenzengroepen vraagt om extra ruimte in de behuizing, en toch blijft de 17 Ultra qua afmetingen vergelijkbaar met andere topmodellen. Xiaomi heeft de motor die de lenzen verplaatst zo klein mogelijk gehouden, zodat je er in je broekzak niets van merkt. Pas als je inzoomt en een zacht, bijna onhoorbaar geluid van het mechanisme opvangt, wordt duidelijk dat er daadwerkelijk iets beweegt in plaats van dat de telefoon gewoon digitaal bijsnijdt.
Prijs en beschikbaarheid in Nederland
De Xiaomi 17 Ultra staat gewoon in de Nederlandse winkels, met een adviesprijs van 1.499,90 euro. In de praktijk liggen de prijzen inmiddels lager: bij verschillende winkels is het toestel te vinden vanaf ongeveer 1.142 euro voor de losse 512GB-versie, soms met extra korting als je een abonnement erbij afsluit. Daarmee is dit een van de weinige écht vernieuwende cameratelefoons die niet exclusief in Azië blijft steken, zoals vaker gebeurt met Chinese flagships.
Wie meer waarde hecht aan een allround smartphone dan aan fotografie, kan beter kijken naar toestellen die camerakwaliteit via software blijven verbeteren, zoals Samsung met zijn recente updates doet. Voor wie juist buiten veel fotografeert, is het ook de moeite waard om te kijken naar waterdichte camera's als alternatief voor momenten waarop een telefoon te kostbaar is om mee te nemen.
Wat dit betekent voor de volgende generatie telefoons
Zodra één grote fabrikant een technisch concept bewijst, volgen anderen meestal binnen een jaar of twee. Bewegende lenzen zijn duurder om te produceren en gevoeliger voor stof en schade dan vaste optiek, dus verwacht niet dat elke middenklasser er volgend jaar mee komt. Maar in het topsegment, waar Apple en Samsung al jaren vechten om de beste camera, ligt de lat nu hoger. Een echte zoomlens was tot voor kort iets wat je alleen in een cameratas vond, niet in je broekzak. Dat begint nu te veranderen, en dat is goed nieuws voor iedereen die van fotografie houdt maar geen extra tas wil meeslepen.